Sốt cao co giật ở trẻ em.

Tài liệu được chia thành sáu nội dung cốt lõi, tập trung vào kiến thức cơ bản, cấp cứu, và dự phòng lâu dài.1. Khái niệm và Cơ chế sinh bệnh

• Co giật đơn giản: Dưới 15 phút, không tái phát trong 24 giờ, tiên lượng tốt.
  • Co giật phức tạp: Kéo dài trên 15 phút, tái phát hoặc không hồi tỉnh sớm, cần theo dõi kỹ lưỡng hơn.
• Dịch tễ: Tỷ lệ mắc là 2-5% ở trẻ dưới 5 tuổi, cao nhất ở trẻ 12-18 tháng tuổi.

2. Nhận biết sớm và Cấp cứu tại chỗ (5 phút đầu)

• Dấu hiệu báo trước: Trẻ sốt nhanh 39-40 độ C, li bì, nhức đầu, quấy khóc, co giật cơ mặt, tay run nhẹ, vã mồ hôi đầu. Cần đo nhiệt độ 30 phút/lần khi có các dấu hiệu này.
• Cấp cứu tại chỗ:
  • Đặt trẻ nằm nghiêng an toàn, nới lỏng quần áo, đầu thấp hơn thân, nghiêng đầu sang một bên.
  • Lấy đờm dãi; tuyệt đối không cạy miệng, nhét tay, hoặc đổ nước tỉnh táo.
  • Ghi lại thời gian co giật và quay video để cung cấp thông tin cho bác sĩ. Gọi cấp cứu nếu co giật kéo dài trên 5 phút.
• Chăm sóc cấp cứu chuyên sâu:
  • Đường thở và Thở oxy: Mở đường thở bằng kỹ thuật nghiêng đầu hàm ấn trán, hút đờm dãi. Cho thở oxy 4-6 lít qua mặt nạ nếu tím tái, SpO2 <94%.
  • Thuốc chống co giật đầu tay: Diazepam đặt trực tràng 0,5 mg/kg, có thể lặp lại sau 5-10 phút; hoặc Midazolam bơm mũi 0,2 mg/kg.

3. Hạ sốt toàn diện và Chống mất nước

• Dùng thuốc hạ sốt: Paracetamol 10-15 mg/kg mỗi 4-6 giờ (không quá 4 liều/ngày). Ibuprofen 5-10 mg/kg nếu trên 6 tháng, cách nhau 6-8 giờ. Lưu ý: Không dùng Aspirin và không xen kẽ hai thuốc cùng lúc.
• Vật lý trị liệu: Lau mình bằng khăn ấm 30-32 độ C vùng nách, bẹn, cổ trong 5-10 phút. Không dùng nước đá, cồn hoặc giấm.
• Bù nước và điện giải: Sốt cao làm tăng tiêu hao nước (10-15 ml/kg/ngày). Bù bằng Oresol 10 ml/kg sau mỗi lần sốt vã mồ hôi hoặc lau mình.

4. Chăm sóc sau co giật và Phòng ngừa Tái phát

• Chăm sóc sau co giật: Giải thích cho gia đình về nguyên nhân lành tính, tỷ lệ tái phát khoảng 30%. Khuyên người lớn luôn có người trông trẻ 24/24 giờ đầu.
• Tái khám và theo dõi: Tái khám trong 24 giờ (nếu co giật lần đầu hoặc dưới 12 tháng). Theo dõi dài hạn 6 tháng đánh giá phát triển vận động, ngôn ngữ.
  • Dinh dưỡng: Ăn lỏng dễ tiêu (cháo thịt nạc, súp rau củ) và bổ sung Kẽm, Vitamin C, D để tăng miễn dịch.
• Phòng ngừa tái phát chủ động tại nhà:
  • Đo nhiệt độ 4 lần/ngày khi trẻ tiếp xúc cộng đồng sốt.
  • Dùng Paracetamol dự phòng khi nhiệt độ đạt ≥37,8 độ C.
  • Diazepam dự phòng: Chỉ định cho trẻ có ≥3 đợt co giật trong 6 tháng hoặc co giật kéo dài trên 10 phút. Liều trực tràng 0,5 mg/kg khi sốt ≥38,5 độ C, lặp lại sau 8 giờ.