Quy trình lấy máu động mạch quay làm xét nghiệm

QUY TRÌNH LẤY MÁU ĐỘNG MẠCH QUAY LÀM XÉT NGHIỆM

1. ĐẠI CƯƠNG

Là thủ thuật lấy máu động mạch quay làm xét nghiệm khí máu.

2. CHỈ ĐỊNH

- Chẩn đoán các rối loạn thăng bằng kiềm toan.

- Đánh giá bản chất, mức độ nặng, theo dõi đáp ứng điều trị các rối loạn hô  hấp và chuyển hóa.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Tuần hoàn động mạch quay kém.

- Nhiễm trùng da vùng định lấy khí máu.

4. THẬN TRỌNG

Thận trọng đối với những trường hợp rối loạn đông cầm máu.

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện 

5.1.1. Bác sĩ

- Xem xét chỉ định lấy máu động mạch.

- Giải thích cho người bệnh và người nhà người bệnh mục đích của thủ thuật, các tai biến trong quá trình làm thủ thuật để người bệnh hợp tác tốt.

5.1.2. Điều dưỡng

- Ghi tên, tuổi, số giường của người bệnh vào sổ theo dõi xét nghiệm.

- Chuẩn bị dụng cụ lấy khí máu (ống mao dẫn) hoặc bơm tiêm 1ml tráng heparin có ghi họ tên, tuổi, số giường của người bệnh trên ống.

5.2. Thuốc: Heparin.

5.3. Vật tư

- Bơm tiêm 1ml có tráng heparin hoặc dụng cụ lấy khí máu có sẵn.

- Găng sạch.

- Bông, cồn sát trùng.

5.4. Trang thiết bị: không có

5.5. Người bệnh

 Giải thích cho người bệnh, người nhà về kỹ thuật sắp làm.

5.6. Hồ sơ bệnh án: theo quy định của Bộ Y tế.

5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật: tuỳ vào từng trường hợp cụ thể.

5.8. Địa điểm thực hiện kỹ thuật: phòng bệnh.

5.9. Kiểm tra hồ sơ

-  Kiểm tra người bệnh: đúng bệnh, đúng chẩn đoán, đúng vị trí cần thực hiện.

- Thực hiện bảng kiểm an toàn trước khi làm thủ thuật. 

- Tư thế người bệnh: người bệnh ở tư thế thoải mái (nằm, ngồi) để cẳng tay ngửa trên mặt phẳng, cổ tay duỗi. 

6. TIẾN HÀNH QTKT

6.1. Bước 1: rửa tay đi găng sạch.

6.2. Bước 2: bắt mạch cổ tay để xác định sơ bộ vị trí động mạch quay, bắt mạch bằng ngón hai, ba (không được chọc nếu không xác định được mạch).

6.3. Bước 3: sát khuẩn vùng da định lấy khí máu.

6.4. Bước 4: chọc kim qua da theo góc 90 độ, mặt vát kim quay lên trên (nếu chọc đúng động mạch sẽ thấy máu trào qua đốc kim, dao động theo nhịp mạch). Đối với kim gắn bơm tiêm, khi thấy máu vào kim tiêm, hút nhẹ piston. Đối với dụng cụ mao dẫn máu sẽ tự hút vào đường dẫn. Lấy đủ lượng máu cần thiết.

6.5. Bước 5: rút kim, dùng bông vô khuẩn ấn chặt vào vị trí lấy máu khoảng 5 phút.

6.7. Bước 6: sát trùng và băng lại vị trí lấy khí máu.

6.8. Kết thúc quy trình:

+ Đánh giá tình trạng người bệnh sau thủ thuật.

+ Ghi chép hồ sơ bệnh án.

+ Bàn giao gửi bệnh phẩm cho khoa xét nghiệm.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

- Kiểm tra vị trí chọc xem có chảy máu không.

- Các tai biến rất ít gặp: phình động mạch quay, tụ máu gây hội chứng khoang.

- Trường hợp thất bại chuyển lấy khí máu động mạch quay tay bên kia hoặc động mạch cánh tay, động mạch bẹn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Quyết định số 3032/QĐ-BYT, ngày 28/7/2023 của Bộ Y tế về việc ban hành đề cương tài liệu chuyên môn hướng dẫn quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh.

2. Ngô Quý Châu, Nguyễn Lân Việt, Phạm Quang Vinh và Cs (2012), bài giảng bệnh học nội khoa tập 1, nhà xuất bản y học, Hà Nội.

3. Ngô Quý Châu (2012), bệnh hô hấp, nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, Hà Nội. 

Phụ lục

Danh mục chuẩn bị để thực hiện quy trình 

lấy máu động mạch quay làm xét nghiệm