Quy trình kỹ thuật đo dấu hiệu sinh tồn

Tài liệu trình bày quy trình kỹ thuật đo dấu hiệu sinh tồn với các nội dung chính gồm mục đích, phạm vi áp dụng, đối tượng thực hiện, tài liệu hướng dẫn, từ viết tắt, nội dung quy trình kỹ thuật và bảng kiểm đánh giá thực hành. Mục đích của quy trình là giúp nhân viên y tế thực hiện đúng kỹ thuật đo dấu hiệu sinh tồn, bảo đảm an toàn và đúng quy định trong quá trình chăm sóc, theo dõi người bệnh.

Về phạm vi áp dụng, tài liệu áp dụng cho các khoa lâm sàng trong bệnh viện và các trạm y tế xã, thị trấn. Đối tượng thực hiện gồm điều dưỡng, hộ sinh và y sĩ. Tài liệu cũng nêu các từ viết tắt thường dùng như HSBA là hồ sơ bệnh án, ĐD là điều dưỡng, HS là hộ sinh và NB là người bệnh.

Phần chuẩn bị trước khi tiến hành kỹ thuật yêu cầu nhân viên y tế kiểm tra chỉ định trong hồ sơ bệnh án, mặc trang phục đúng quy định, rửa tay thường quy hoặc sát khuẩn tay nhanh. Xe dụng cụ cần được chuẩn bị đầy đủ, bao gồm nhiệt kế, dung dịch khử khuẩn, gòn sạch, khăn hoặc gạc lau nách, đồng hồ có kim giây, máy đo huyết áp, ống nghe, bút ghi kết quả, phiếu theo dõi chức năng sống và phương tiện thu gom chất thải y tế. Nhân viên y tế cần kiểm tra y lệnh, xác định đúng người bệnh, báo và giải thích cho người bệnh biết việc sắp làm, đồng thời hướng dẫn người bệnh nghỉ ngơi tại giường khoảng 15 phút trước khi đo.

Nội dung trọng tâm của tài liệu là quy trình đo dấu hiệu sinh tồn, gồm bốn kỹ thuật chính: đo thân nhiệt, đếm mạch, đếm nhịp thở và đo huyết áp. Đối với đo thân nhiệt ở nách, nhân viên y tế lau khô hõm nách, kiểm tra nhiệt kế, đặt đầu nhiệt kế vào hõm nách, hướng dẫn người bệnh áp sát tay vào thân và giữ yên trong thời gian quy định. Sau khi lấy nhiệt kế ra, nhân viên y tế đọc kết quả, ghi vào phiếu theo dõi chức năng sống và xử lý nhiệt kế theo quy định khử khuẩn.

Đối với đếm mạch, tài liệu hướng dẫn đặt nhẹ ba ngón tay lên vị trí động mạch của người bệnh, đếm trong 30 giây nếu mạch đều hoặc trọn một phút nếu mạch không đều. Khi đếm mạch, cần chú ý các đặc điểm như tần số, cường độ, nhịp điệu và sức căng của mạch, sau đó ghi kết quả vào phiếu theo dõi chức năng sống.

Đối với đếm nhịp thở, điều dưỡng cầm tay người bệnh như khi bắt mạch, đặt tay lên bụng người bệnh và đếm nhịp thở trọn một phút. Khi đánh giá nhịp thở cần chú ý tần số, nhịp điệu và các đặc điểm bất thường nếu có. Kết quả được ghi vào phiếu theo dõi chức năng sống để phục vụ theo dõi diễn biến lâm sàng.

Đối với đo huyết áp, tài liệu hướng dẫn bộc lộ vị trí đo, quấn băng đo huyết áp đúng vị trí, đặt đồng hồ ngang mức tim, khóa ốc vít của quả bóp, đặt ống nghe, xác định vị trí mạch đập, bơm hơi đến khi không còn nghe tiếng mạch rồi bơm thêm khoảng 30 mmHg. Sau đó xả hơi từ từ để xác định huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương, tháo băng, sắp xếp máy gọn gàng và ghi kết quả vào phiếu theo dõi chức năng sống.

Sau khi hoàn thành kỹ thuật, nhân viên y tế báo cho người bệnh biết việc đã xong, giúp người bệnh nằm lại tư thế tiện nghi, dọn dẹp dụng cụ, bỏ dụng cụ bẩn đúng nơi quy định, vệ sinh hoặc khử khuẩn dụng cụ, rửa tay thường quy hoặc sát khuẩn tay nhanh. Phần ghi hồ sơ yêu cầu ghi đầy đủ kết quả vào phiếu theo dõi chức năng sống, ghi ngày giờ đo thân nhiệt, mạch, nhịp thở, huyết áp, đồng thời báo bác sĩ khi phát hiện các chỉ số bất thường. Người thực hiện cần ghi rõ tên điều dưỡng.

Tài liệu còn kèm theo bảng kiểm quy trình đo dấu hiệu sinh tồn gồm 27 nội dung đánh giá, tương ứng với các bước từ kiểm tra người bệnh, giải thích, đo thân nhiệt, đếm mạch, đếm nhịp thở, đo huyết áp, dọn dẹp dụng cụ, rửa tay và ghi hồ sơ. Bảng kiểm sử dụng thang điểm 0, 1, 2; trong đó 2 điểm là thực hiện tốt và đầy đủ, 1 điểm là có thực hiện nhưng chưa tốt hoặc chưa đầy đủ, 0 điểm là không thực hiện. Đây là công cụ hữu ích để đào tạo, kiểm tra tay nghề và giám sát tuân thủ thực hành điều dưỡng.