Phù Quincke, hay còn gọi là phù mạch, là tình trạng sưng đột ngột ở các lớp sâu của da và mô dưới niêm mạc. Khác với mề đay thường biểu hiện ở lớp da bề mặt, phù mạch có thể gây sưng sâu ở môi, mí mắt, lưỡi, họng, bộ phận sinh dục, bàn tay, bàn chân hoặc đường tiêu hóa. Tài liệu nhấn mạnh rằng phù mạch có thể đe dọa tính mạng nếu ảnh hưởng đến đường thở, do đó việc nhận biết triệu chứng và xử trí kịp thời có ý nghĩa rất quan trọng.
Các triệu chứng thường gặp được tài liệu nêu gồm sưng đột ngột, thường không đối xứng, vùng sưng căng, ít đau và ít ngứa hoặc không ngứa. Khi phù mạch xảy ra ở đường hô hấp, người bệnh có thể khàn tiếng, khó nuốt, cảm giác nghẹn ở cổ họng, thở rít hoặc khó thở. Đây là nhóm dấu hiệu khẩn cấp cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay. Ngoài ra, phù mạch ở đường tiêu hóa có thể gây đau bụng quặn, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy do sưng lớp niêm mạc ruột.
Về nguyên nhân, tài liệu phân loại phù mạch thành nhiều nhóm, trong đó có phù mạch do dị ứng liên quan đến histamine, thường xuất hiện sau khi tiếp xúc với thức ăn, thuốc hoặc nọc côn trùng; phù mạch do thuốc ức chế men chuyển ACE như Captopril, Enalapril, Lisinopril; phù mạch di truyền do thiếu hụt hoặc rối loạn chức năng protein ức chế C1; và phù mạch tự phát khi không xác định rõ nguyên nhân. Việc xác định nhóm nguyên nhân giúp định hướng xử trí và phòng ngừa tái phát phù hợp.
Phần xử trí và điều trị nhấn mạnh mục tiêu quan trọng nhất là giảm sưng, kiểm soát phản ứng dị ứng và bảo vệ đường thở. Trong trường hợp có dấu hiệu phản vệ hoặc sưng họng, tài liệu đề cập việc sử dụng Epinephrine/Adrenaline theo chỉ định, đồng thời cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. Thuốc kháng histamin và corticosteroid có thể được sử dụng trong một số trường hợp, tuy nhiên tài liệu cũng lưu ý các thuốc này ít hiệu quả hơn đối với phù mạch di truyền hoặc phù mạch liên quan đến thuốc ức chế men chuyển.
Đối với phòng ngừa tái phát, tài liệu khuyến nghị người bệnh ghi chép nhật ký thực phẩm, thuốc men và yếu tố khởi phát; tránh tuyệt đối tác nhân đã biết gây phù mạch; thông báo cho bác sĩ về tiền sử phù mạch trước khi sử dụng thuốc mới; trao đổi với bác sĩ nếu đang dùng thuốc ức chế men chuyển; quản lý stress, hạn chế chấn thương và mang theo thuốc khẩn cấp nếu đã được bác sĩ kê đơn. Người bệnh có phù mạch tái phát cần tái khám định kỳ để được đánh giá và điều chỉnh phác đồ điều trị.
Tài liệu đặc biệt nhấn mạnh các dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay gồm khó thở, thở rít, khàn tiếng, nói khó, môi – lưỡi – họng sưng nhanh, lú lẫn, chóng mặt hoặc mất ý thức. Đây là các biểu hiện cảnh báo nguy cơ tắc nghẽn đường thở hoặc phản ứng nặng, người bệnh không nên tự theo dõi tại nhà mà cần được xử trí y tế khẩn cấp.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
